در سال های اخیر استفاده از پیازهای ریزبذری (ONION set) به منظور زودرس نمودن پیاز کشت پاییزه توسط تعدادی از کشاورزان پیشرو منطقه جیرفت و کهنوج مورد استقبال و استفاده قرار گرفته است. بیماری پوسیدگی فوزاریومی آنیون ست ناشی از قارچ F. proliferatum (T. Matsushima) Nireberg که در ایران اولین بار از منطقه جیرفت و کهنوج گزارش شده است، هر ساله سبب پوسیدگی میزان قابل توجهی از آنیون ست های نگهداری شده در انبار (سردخانه) در این منطقه می شود. در این تحقیق سبب شناسی بیماری به روش های استفاده از قرص میسلیومی، تزریق سوسپانسیون اسپور و غوطه ورسازی در سوسپانسیون اسپور روی دو رقم انجام و به اثبات رسید. روش استفاده از قرص میسلیومی برتر بود و چهار روز بعد از مایه زنی علایم بیماری ظاهر شد. واکنش ارقام تجاری پیاز به عامل پوسیدگی آنیون ست، در قالب طرح کاملا تصادفی با پانزده تیمار (رقم) شامل ارقام، Primavera، Pegasus، Century، White sun XPO، 7593001 Jugvar، Texas Early Grano، White havack، Super Select، 13006، 12003، Nun 1404، Crano6835، Encino، Excalibur در پنج تکرار مورد بررسی قرار گرفت. مایه زنی ست ها با استفاده از قرص های میسلیومی کشت جوان قارچ انجام شد. واکنش ارقام با محاسبه نمره شدت بیماری و هم چنین درصد کاهش وزن آنیون ست ها، تا چهارده روز پس از مایه زنی، مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که ارقام Nun 1404، Pegasus و White havack با کمترین شدت بیماری و درصد کاهش وزن در گروه متحمل و سایر ارقام در گروه حساس قرار گرفتند.

تریپس پیاز (Thrips tabaci Lind) یکی از مهم ترین عوامل بازدارنده رشد پیاز (Allium cepa L.) در رسیدن به عملکردهای مطلوب می باشد. بنابراین دست یابی به ارقام متحمل پیاز به تریپس از اهمیت زیادی برخوردار است. در این مطالعه برای بررسی تراکم جمعیت و میزان آسیب تریپس پیاز از بذور حاصل از خودگشنی و پلی کراس 9 ژنوتیپ پیاز انتخابی استفاده شد. برای تهیه بذر به روش پلی کراس، غده های 9 ژنوتیپ پیاز، با توجه به پژوهش های قبلی در اصفهان انتخاب، و در سـال اول به شکل طرح لاتیس متعادل 9 تیمـاری کشـت گردیدند و اجازه داده شد تلاقی آزاد بین آنها صورت گیرد. پس از برداشت بذر هـای پلی کراس حاصل از تلاقـی های آزاد بیـن ژنوتیپ ها و بذور خودگشن شده 9 ژنوتیپ اولیه (جمعا 18 ژنوتیپ)، در سال دوم در دو آزمایش جداگانه (سمپاشی شده و سمپاشی نشده) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرارکاشته شدند و عملیات زراعی معمول صورت گرفت. سمپاشی یک هفته در میان در قطعه مربوط به تیمار سمپاشی با استفاده از حشره کش دی متوات به میزان 1 در هزار انجام شد. از اوایل مرداد تا اواخر مهر ماه هر دو هفته یک بار، نمونه برداری برای اندازه گیری تعداد تریپس و میزان آسیب در بوته انجام شد. نتایج نشـان داد که در بین ژنوتیـپ های خودگشن شده، ژنوتیپ قرمـز آذرشهر دارای بیشـترین تراکم آفت (22.24) و بالاترین مـیزان آسیب بود، ولی ژنوتیپ های خودگشن شده سفید قم و سفید ابرکوه دارای کمترین تراکم (به ترتیب 2.65 و 5.68) و حساسیت نسبت به جمعیت تریپس پیاز در مقایسه با سایر ژنوتیپ های مورد آزمایش بودند. بین ژنوتیپ های پلی کراس شده، ژنوتیپ های سفید قم و سفید کاشان کمترین تراکم آفت (به ترتیب 4.3 و 4.24) و میزان آسیب را داشتند و برعکس ژنوتیپ های قرمز آذر شهر و محلی طارم بیشترین تراکم (به ترتیب 20.66 و 19.84) و میزان آسیب آفت را دارا بودند. در مجموع عمـل پلی کراس باعث کاهش معنی دار جمعیت تریپس و میزان آسیب تریپس در برابر ژنوتیپ های خودگشن شده گردید.

در مناطق گرمسیر استان کرمان به منظور تولید زودرس محصول پیاز، نشا برای کشت، چند آزمایش در مزرعه در دو سال انجام گرفت. در آ‍مایش اول 13 رقم از پیازهای روز کوتاه با رقم رایج منطقه (’تگزاس ارلی گرانوا‘)، از نظر مقاومت به تولید شاخه گل دهنده مقدار محصول پیاز و قطر پیاز در شهرستان بم با یکدیگر مقایسه شدند. تولید شاخه گل دهنده، به ترتیب در ارقام ’ساواناسوئیت‘، ’ویولت‘ و ’تگزاس ارلی گرانوا‘، 1، 79 و 6% بود. محصول پیاز نیز در ارقام تفاوت داشت و مقدار آن از 4.2 تن در هکتار (در رقم ’ویولت‘) تا 60 تن در هکتار(در رقم ’سوپر سلکت‘) متفاوت بود. در 3 آزمایش جداگانه دیگر اثر اندازه های مختلف پیاز ریز و نشا و غلظت های مختلف پاکلوبوترازول در ارقام ’تگزاس ارلی گرانوا‘، ’تگزاس‘، ’سوپر سلکت‘ و ’گلدراش‘ بر میزان تولید شاخه گل دهنده، میانگین وزن پیاز و مقدار گل محصول پیاز مطالعه گردید. واکنش این ارقام به گلدهی متفاوت بود بطوری که رقم ’تگزاس‘ مقاومترین، رقم ’سوپر سکلت‘ متوسط و رقم ’گلد راش‘ حساسترین بود. تاثیر باز دارنده رشد پاکلوبوترازول در کاهش گلدهی در ارقام بسیار متفاوت بود. بطوری که در رقم ’تگزاس‘ بی تاثیر در رقم ’گلد راش‘ متوسط و در رقم ’سوپر سکلت‘ موثر بود. بطور کلی در مقایسه با نشا، پیازهای ریز محصول بیشتر و گل کمتری تولید کردند. ولی این روند در ارقام متفاوت بود. بطوری که در رقم ’تگزاس‘ اندازه های 15-10 و 20-15 میلی متری پیازهای ریز گل کمتری نسبت به نشا تولید بود. ولی در ارقام’گلد راش‘ و ’سوپر سکلت‘ فقط پیازهای ریز 15-10 میلی متری چند روندی را نشان دادند. بنابراین، به نظر می رسد که در کلیه ارقام، پیاز ریز بویژه با قطر 15-10 میلی متر می تواند جانشین مناسبی برای نشا باشد.

کشت نواری یکی از روش های رایج در کاهش جمعیت آفات و افزایش فراوانی و تنوع دشمنان طبیعی در هر زیستگاه است. در این تحقیق، اثر کشت نواری چهار ردیف پیاز (Allium cepa L.) با دو ردیف شنبلیله (Trigonella foenum-graecum L.) (4O:2F) و چهار ردیف پیاز با دو ردیف گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) (4O:2S) در مقایسه با تک کشتی پیاز بر تراکم تریپس پیاز، Thrips tabaci Lind.، تنوع زیستی شکارگرها، و عملکرد محصول در سال های 1401 و 1402 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. تراکم لاروها و حشرات کامل تریپس پیاز به ازای یک گیاه در هر دو کشت نواری در مقایسه با تک کشتی پیاز کاهش قابل توجهی داشت. علاوه بر این، شاخص خسارت برگ به ازای یک گیاه نیز در کشت های نواری کاهش معنی داری داشت. ضریب تعیین (R2) بین شاخص خسارت برگ و وزن خشک پیاز در هر بوته در هر دو کشت نواری و نیز تک-کشتی پیاز معنی دار بود. فراوانی کل شکارگرها در هر دو کشت نواری، به ویژه کشت 4O:2F بیشتر از تک کشتی پیاز بود. از سوی دیگر بیشترین مقدار شاخص تنوع شانون برای مجموعه شکارگرها در کشت نواری 4O:2F (13/2 در سال 1401 و 06/2 در سال 1402) محاسبه شد. علاوه بر آن، مقدار شاخص یکنواختی پیلو در هر دو کشت نواری بیشتر از تک کشتی پیاز بود. همچنین، بیشترین مقدار نسبت برابری زمین (LER) در کشت نواری 4O:2F (33/1در سال 1401 و 26/1 در سال 1402) محاسبه شد. بنابراین، می توان نتیجه گیری کرد که هر دو کشت نواری، به ویژه 4O:2F یک راه کار سالم برای مدیریت تریپس پیاز در مزارع پیاز می باشد.

1به منظور شناسایی قارچ های اندوفیت گیاه پیاز رقم قرمز آذرشهر (Allium cepa L.)، نمونه ­برداری از مناطق کشت عمده این گیاه در استان آذربایجان شرقی صورت گرفت. در مجموع 360 جدایه قارچی از قسمت های مختلف پیاز (ریشه، طبق، فلس، ساقه گل­دهنده و برگ) جداسازی و خالص­سازی شدند. گروه­ بندی جدایه ­ها بر اساس خصوصیات فنوتیپی جدایه ­ها روی محیط های غذایی و مقایسه الگوی انگشت نگاری DNA با استفاده از نشانگر مولکولی ISSR انجام شد. شناسایی دقیق قارچ های اندوفیت پس از ادغام ویژگی های ریخت­شناختی و تجزیه و تحلیل تبارزایی توالی ناحیه ژنومی ITS-rDNA انجام شد. بر این اساس مشخص گردید جدایه­ های اندوفیت به هشت جنس و 12 گونه Alternaria atrum، A. tenuissima، Aspergillus niger، A. kevei،Fusarium equiseti، Fusarium oxysporum، F. proliferatum، F. solani، Mortierella alpina، Setophoma terrestris، Stachybotrys chartarum و Trichoderma longibrachiatum تعلق دارند. نتایج آزمون اثر بازدارندگی جدایه منتخب اندوفیت Trichoderma longibrachiatum strain ASh268 روی رشد چند جدایه قارچی بیمارگر شامل Rhizoctonia solani، Fusarium oxysporum، F. solani و Setophoma terrestris نشان داد، این استرین از توانایی مطلوبی در تولید آنزیم سلولاز در محیط کشت حاوی کربوکسی متیل سلولز برخوردار است و به طور معنی­داری باعث بازدارندگی از رشد بیمارگرهای فوق می گردد. بر اساس اطلاعات موجود این اولین گزارش از گونه Aspergillus kevei برای فلور قارچی ایران محسوب می­شود­. همچنین این پژوهش اولین مطالعه از جداسازی و شناسایی قارچ­های اندوفیت گیاه پیاز قرمز در مناطق عمده کشت آن در ایران به شمار می­آید.

کشت پیاز به روش مرسوم در آذربایجان شرقی، بعلت استفاده از ماسه جهت کمک به جوانه زنی بذر پیاز باعث از بین رفتن حاصلخیزی خاک در دراز مدت میگردد. یکی از راههایی که باعث حذف ماسه دهی و کاهش هزینه تولید می شود استفاده از روش کشت نشایی پیاز میباشد. از طرفی پیاز با داشتن ریشه کوتاه و سطحی باید در خاکی کاشته شود که از حیث مواد غذایی و آلی غنی بوده و برای رشد بهتر غده از نظر ساختمان فیزیکی نرم و سبک و عاری از کلوخ باشد. لذا در این تحقیق روشهای مختلف خاک ورزی در جهت تهیه بستری نرم و افزایش مواد آلی در لایه سطحی خاک، در شرایط آب و هوایی نیمه خشک و خاک لومی مورد آزمایش قرار گرفت.آزمون مورد استفاده از نوع کارتهای خرد شده (اسپلیت پلات) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی و در سه تکرار بود. کرتهای اصلی مربوط به خاک ورزی اولیه در پاییز، عبارت بودند از: 1- شخم با گاوآهن برگرداندار به عمق 25 سانتی متر 2- شخم با گاوآهن قلمی به عمق 15 سانتی متر 3- دیسک زدن به عمق 10 سانتی متر. کرتهای فرعی مربوط به خاک ورزی ثانویه قبل از کاشت بود که به دو روش دیسک زدن و استفاده از رتیواتور به عمق 10-8 سانتی متر انجام گرفت. در طی انجام آزمایش بعضی خصوصیات فیزیکی خاک و میزان مواد آلی و بقایای گیاهی در عمقها و مراحل مختلف کار و همچنین میزان استقرار بوته و عملکرد محصول اندازه گیری و مورد تجزیه آماری قرار گرفت.یافته های این تحقیق نشان داد که گاوآهن برگرداندار بیشترین تاثیر در مدفون ساختن بقایای گیاهی داشت و چنانچه متعاقب آن از یکی از ادوات هرس بشقابی یا رتیواتور استفاده شود، درصد قابلی از بقایای گیاهی در لایه سطحی و زیرین خاک قرار می گیرد. گاو آهن قلمی کمترین تاثیر را در زیر خاک کردن بقایای گیاهی داشته است.از حاصل یافته ها و کاوش در این تحقیق توصیه هایی در زمینه استفاده از گاوآهن قلمی برای ذخیره مواد آلی و رطوبت و از گاوآهن برگردان دار برای مهار علفهای هرز و مدفون کردن بقایای گیاهی در خاک ورزی اول و استفاده از ریتواتور و یا دیسک زنی به دفعات برای تهیه بستر مناسب در خاک ورزی ثانوی به عمل آمده است. همچنین در تمام تیمارها تا عمق 10-8 سانتی متری تاثیر رتیواتور نسبت به هرس بشقابی در نرم سازی خاک بیشتر بود.